سال حمايت از كالای ايرانی
جمعه ۲۵ آبان ۱۳۹۷ EN

فقط ۲۰ درصد کارمان بررسی صورت های مالی است

تورج مشتری دوست از جزییات حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت می گوید/فقط ۲۰ درصد کارمان بررسی صورت های مالی است

حسابرسی داخلی یکی از ارکان اصلی و تاثیرگذار سازمان های امروزی از منظر نظارت سیستماتیک محسوب می شود و شناخت دقیق مهارت ها و کارکردهای واحد حسابرسی در تحقق اهداف سازمانی نقش بسزایی دارد؛ نقشی که به خصوص در دنیای امروز با توجه به پیشرفت تکنولوژی و پیچیده تر شدن مبادلات مالی اهمیت بیشتری یافته است. آگاهی از ماهیت، وظایف، عملکرد و تاثیرگذاری حسابرسی داخلی بر فعالیت های سازمانی از دلائلی بود که ما را بر آن داشت گفت وگویی را با آقای تورج مشتری دوست رییس کل حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران ترتیب دهیم. مشروح این گفت وگو را در ادامه می خوانید:

آقای مشتری دوست اگر ممکن است ابتدا در رابطه با وظایف واحد حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران توضیح دهید.

به طور کلی حسابرسی در دنیا در سه سطح حسابرسی داخلی (internal audit) حسابرسی مستقل (external audit) و حسابرسی جامع (comprehensive audit) انجام می شود. نقش حسابرسی داخلی شامل حسابرسی اطمینان بخش و حسابرسی مشورتی است؛ حسابرسی مستقل نیز با ۲ وظیفه حسابرسی مالی و قانون رسی ایفای نقش می کند. در نهایت حسابرسی جامع با داشتن پنج نقش حسابرسی مالی، قانون رسی، حسابرسی کارایی، حسابرسی اثربخشی و حسابرسی رعایت صرفه های اقتصادی نسبت به ارزیابی عملکرد واحدهای تابعه و حسابرسی شونده اقدام می کند. در این میان حسابرسی داخلی با فعالیت در داخل شرکت علاوه بر اشراف بر کلیه فعالیت ها، با انجام حسابرسی مشاورتی مدیران را در تصمیم گیری ها مشاوره می دهد. حسابرسی داخلی در شرکت ملی نفت ایران زیرمجموعه رییس هیئت مدیره شرکت (وزیر نفت) است در حالیکه حسابرسی مالی و بازرسی قانونی که وظایف حسابرسی مستقل است، زیرمجموعه و منتخب مجمع عمومی شرکت به حساب می آیند.

معمولا از حسابرسی، نظارت بر صورت های مالی استنباط می شود در حالی که تعریف شما حجم گسترده ای از فعالیت ها را برای واحد حسابرسی داخلی در بر می گیرد .

درست است . نظارت بر صورت مالی اساسی شرکت های فرعی و کلیه واحدهای زیرمجموعه و خود شرکت ملی نفت ایران تنها بخشی از کار است و شاید حدود ۲۰ درصد از فعالیت های واحد حسابرسی به این موضوع اختصاص پیدا کند چرا که حسابرسی مستقل به صورت کامل به بررسی صورت های مالی می پردازد و حسابرسی داخلی تنها به منظور جلوگیری از دوباره کاری ها و کمک به مدیران مالی شرکت های فرعی و شرکت اصلی، صورت های مالی را قبل از حسابرس مستقل مورد بررسی قرار می دهد. به هر حال اگر در ثبت حساب های منعکس شده در صورت های مالی، کاستی وجود داشته باشد بهتر است قبل از اطلاع حسابرسی مستقل به آن رسیدگی شود چرا که در صورت عدم رفع کاستی و رویت حسابرس مستقل این موضوع به عنوان یک بند در گزارش حسابرسی مالی به استحضار مجمع خواهد رسید. بدیهی است درج مشکلات صورت های مالی در گزارش ارائه شده به مجمع نکته مثبتی به عنوان عملکرد شرکت مورد حسابرسی تلقی نخواهد شد. همان طور که گفتم حسابرسی داخلی با تمام فعالیت های سازمان سرو کار دارد که از مهم ترین این فعالیت ها می توان به رسیدگی به پروژه های سرمایه ای و جاری، نحوه نگهداشت و گردش کالا در انبارها، خریدها، گردش و مدیریت نقدینگی (cash management) اشاره کرد که هر کدام از این مباحث به تنهایی نیازمند بررسی های زمانبر و دقیقی است؛ ضمن آنکه نقش مشورتی حسابرسی داخلی در رسیدگی های مشورتی بسیار اثربخش تر از دیگر جنبه های کاری اوست.

در رابطه با این نقش مشورتی بیشتر توضیح دهید، حسابرسان داخلی در چه مواردی به مدیران عامل شرکت ها مشاوره می دهند ؟

حسابرسان ما در برخی شرکت های فرعی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران مستقر هستند و از نزدیک در جریان پروژه ها و عملکردها قرار دارند، به عبارت دیگر بررسی فرایندهای کاری امکان ارائه پیشنهاد سازنده و اطلاعات تصمیم ساز را از سوی حسابرس داخلی برای مدیریت شرکت فراهم می کند. تلاش ما بر این است در حسابرسی داخلی بیشتر بر روی کنترل های مرحله طراحی و کنترل های پیشگیری تمرکز کنیم . کنترل طراحی ( directive control) کنترلی است که در مراحل پیش بینی و طراحی فعالیت ها صورت می گیرد تا خطاهای احتمالی در همان ابتدا تشخیص داده شوند. کنترل پیشگیرانه (preventive control) کنترلی است که پس از شروع کار و با بررسی های دقیق از طریق مقایسه عملکرد جاری با معیارها و شاخص های تعریف شده به منظور پیشگیری از نارسایی های احتمالی و کاهش هزینه های ناشی از آن صورت می گیرد و کنترل کشفی (detective control) نیز نوع سوم کنترل است که پس از وقوع رخدادی غیرموجه به منظور ریشه یابی و جلوگیری از وقوع مجدد آن فعالیت در آینده در دستور کار قرار می گیرد. بنابراین بدیهی است تشخیص نقاط منفی در مراحل اولیه کار بسیار ارزشمندتر است و از این رو حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران حتی الامکان تلاش می کند در برنامه سالانه خود، کنترل ها را بیشتر در مرحله طراحی و شروع کار متمرکز نماید. به این ترتیب زمانی که مدیر عامل شرکت به پیشنهادهای سازنده و اطلاعات تصمیم ساز حسابرسی داخلی خود واقف باشد، از همکاری و مشاوره با وی به منظور اتخاذ تصمیم های بهینه استفاده می کند که موارد این مشاوره می تواند دربرگیرنده کلیه فعالیت های سازمانی باشد.

با این حساب علاوه بر تخصص کافی استقلال نظر و رعایت انصاف و عدالت در امور نیز برای حسابرسان اهمیت ویژه ای دارد. آیا این موضوع در گزینش نیروهای انسانی بخش حسابرسی مورد نظر قرار می گیرد؟

قطعا همینطور است. از حدود ۱۲ سال قبل مقرر شد فعالیت های حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران تحت نظارت مستقیم رییس هیئت مدیره این شرکت یعنی وزیر نفت قرار گیرد که این تصمیم در راستای تکمیل استقلال مستمر فعالیت های حسابرسی داخلی اتخاذ شد. همچنین از همان زمان تصمیم گرفته شد رییس حسابرسی داخلی در جلسات هیئت مدیره شرکت ملی نفت جهت ارائه نظرات مشورتی حضور مستمر داشته باشد که اخذ این تصمیم نیز با توجه به نقش مشاوره ای حسابرسی داخلی برای مدیرعامل ضروری می نمود. البته حسابرسی داخلی به غیر از لزوم استقلال خود، الزامات دیگری نی دارد که از جمله آنها می توان به مستندسازی، سرپرستی تنگاتنگ و برنامه ریزی مدون اشاره کرد. البته در عین حال رعایت الزامات سیستم مدیریت کیفیت جامع (TQM) در شرکت های تولیدی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران نیز می تواند با بهبود فرایندهای مالی و حسابرسی، حسابرسان را در کارشان یاری دهد. حسابرس داخلی باید همواره گزارش های خود را به صورت مستند آماده کند تا برای اثبات حرف های خود مدارک قابل قبولی داشته باشد؛ به عبارت دیگر حسابرس داخلی نباید بدون در اختیار داشتن مستنداتی قابل دفاع اظهار نظر کند تا به این وسیله، قابلیت دفاع از گزارش حسابرسی داخلی با ارائه مستندات در هر محکمه ای وجود داشته باشد. برنامه ریزی نیز ضرورت دیگر کار حسابرسی است؛ لازم است اقدام های حسابرسی داخلی با برنامه ریزی قبلی صورت گیرد و در عین حال سرپرستی تنگاتنگ نیز در تمامی مراحل کار مورد نظر باشد که در این ارتباط باید صفات شخصیتی حسابرسان داخلی نیز با نوع فعالیت آنها متناسب باشد که صبر، رعایت امانت و رازداری، انجام کار با برنامه و اظهارنظر بی طرفانه و تکمیل مستندات درکاربرگ های حسابرسی از جمله این خصوصیات است. حسابرس داخلی باید سازمان را در اتخاذ بهترین تصمیم ها یاری دهد و همواره اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیرندگان را به موقع و با داشتن قابلیت های اندازه گیری بالا به آنها ارائه کند. واضح تر بگویم، فعالیت های حسابرس داخلی باید در تحقق اهداف اصلی سازمان نقش موثری ایفا کند. کارکنان بخش حسابرسی داخلی عمدتا دانش آموخته رشته حسابداری و در برخی موارد رشته های مرتبطی مانند مدیریت و اقتصاد هستند ضمن آنکه برگزاری دوره های آموزشی برای کارکنان با اجرای طرح گردش شغلی به ارتقای مهارت ها و افزایش تجارب کاری آنها کمک می کند.

در صحبت های خود به لزوم بهره مندی از سیستم مدیریت کیفیت جامع (total quality management) اشاره کردید. این سیستم از چه طریق می تواند به بهبود فرایندهای کاری کمک کند؟

استقرار سیستم مدیریت کیفیت جامع (TQM) در شرکت، به افزایش کیفیت محصولات و کاهش قیمت تمام شده آنها منجر می شود چرا که مدیریت هزینه ها، باعث کاهش هزینه های تولید محصولات می شود و کاهش هزینه های تولید نیز شانس حضور و رقابت در بازارهای جهانی را افزایش می دهد؛ از سوی دیگر مشتری مداری و جلب رضایت مشتریان از دیگر الزامات استقرار سیستم مدیریت کیفیت جامع است که به ارتقای کیفیت کاری شرکت می انجامد. در دنیای امروز، مشتری مداری به عنوان رکنی اساسی در سازمان ها مورد نظر قرار می گیرد و بر اساس استاندارهای جهانی، ادعای به جا یا نابجای مشتری باید در کمتر از هفت روز توسط سازمان پاسخ داده شود. در این بین مدیریت هزینه از مواردی است که حسابرسی داخلی بر آن تاکید دارد چرا که اگر محصولی غیر ضروری توسط شرکت خریداری شود و یا کالا مدت زیادی در انبار باقی بماند به نحوی که غیرقابل استفاده شود، شرکت متحمل هزینه کاهش ارزش موجودی کالا می شود و باید در قبال خرید غیرضروری و یا نگهداری بیش از حد کالا پاسخگو باشد. زمانی که کالایی پس از نگهداری بیش از حد در نبار از رده خارج شود، علاوه بر آنکه هزینه های انبارداری به شرکت تحمیل شده سرمایه های شرکت نیز راکد مانده است؛ سرمایه ای که به جای خرید کالای غیر ضروری می توانست در جای دیگری سرمایه گذاری شود و بازدهی مناسبی برای شرکت به همراه داشته باشد. واحد حسابرسی داخلی اواخر هر سال برنامه حسابرسی سال بعد را آماده می کند و در این برنامه نکات حائز اهمیت و نقاط آسیب پذیری که احتمال وجود کاستی ها و عدم رعایت قوانین و مقررات در آن محتمل است مدنظر واقع می شود. حسابرسان داخلی در پروژه های بیع متقابل نیز حضور فعالی داشته و هزینه های سالانه ارائه شده توسط پیمانکار را کنترل می کنند؛ موارد زیادی پیش آمده است که در این رسیدگی ها هزینه های پیمانکار در گزارش های مالی سالانه مورد قبول حسابرسی قرار نگرفته و پیمانکار مجبور به حذف این هزینه ها از حساب پروژه شده است.

امروزه بحث های مرتبط با HSE نیز در حسابرسی داخلی شرکت های بزرگ دنیا مورد توجه قرار می گیرد؛ آیا حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران نیز بر موضوعاتی چون بهداشت، ایمنی و محیط زیست نظارت دارد؟

امروز طبق استانداردهای جدید، HSE یکی از بحث های حسابرسی است و رعایت ایمنی، بهداشت و محیط زیست یکی از شاخص های ارزیابی عملکرد سازمان ها به ویژه شرکت های تولیدی به حساب می آید؛ به خصوص رعایت این الزامات در شرکت های نفتی بسیار ضروری است. واحد حسابرسی داخلی نیز پیگیری عملکرد HSE را مانند دیگر بخش های هر شرکت در رسیدگی های خود مورد توجه قرار می دهد. رعایت کرامت انسانی و حفاظت از جان کارکنان و ارائه تسهیلات مناسب خدماتی به آنان، نگهداشت مناسب تجهیزات و کمک به حفظ محیط زیست موضوع حائز اهمیتی است که از نگاه حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران نیز دور نمانده است. در مجموع عملکرد حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران را طی سالهای گذشته مثبت ارزیابی می کنم و معتقدم انتظارات نسبی متصور از عملکرد این واحد تقریباً محقق شده باشد.

 

دیدگاه‌ ها

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. گزینه‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۲۲ آبان ۱۳۹۰ساعت: ۱۵:۱۴۱۹۶ بازدید