سال رونق تولید
سه شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ EN

نگاهی به نقش تنگه ها در امنیت انرژی جهان ما

سفر نفت از پاناما تا مالاکا/نگاهی به نقش تنگه ها در امنیت انرژی جهان ما

اهمیت امنیت تنگه ها و آبراه های استراتژیک جهان به حدی است که اخیرا پروژه ای با عنوان ژئوپلیتیک تنگه های استراتژیک جهان و اهمیت آنها در امنیت انرژی در پژوهشکده اقتصاد انرژی موسسه مطالعات بین المللی انرژی تعریف شده و قرار است این موسسه با اجرای این پروژه، چارچوبی برای تعیین دیپلماسی ایران در منطقه تنگه هرمز تعریف کند.

آنچه در ادامه می خوانید گزارشی از گروه مطالعات استراتژیک پایگاه اطلاع رسانی شرکت ملی نفت ایران و برگرفته از برخی پژوهش های موسسه مطالعات انرژی است،با این توضیح که پایگاه اطلاع رسانی شرکت ملی نفت ایران در نظر دارد به زودی یک شماره ویژه از مجلات الکترونیکی خود را بر اساس اهمیت و نقش تنگه های جغرافیایی با تاکید بر موضوع تنگه هرمز منتشر کند و بر همین اساس از کلیه صاحب نظران و دانش آموختگان درخواست می شود در صورت تمایل ، مقالات و یادداشت های خود به پست الکترونیکی nioc.news1@gmail.com ارسال کنند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شرکت ملی نفت ایران، حجم بالای انتقال نفت از مسیرهای دریایی، باعث شده تا تنگه ها و آبراه ها از دیدگاه ژئو پلیتیک، ژئو اکونومیک و ژئو استراتژیک، اهمیت بیشتری پیدا کنند و هم راستا با لزوم تامین امنیت انرژی، تامین امنیت آن ها نیز مورد توجه قرار بگیرد.

تنها در سال ۲۰۰۹، از کل نفت تولیدی در جهان که حدود ۸۴ میلیون بشکه در روز بوده است، در حدود نیمی از آن توسط نفتکش ها و از طریق مسیرهای دریایی جا به جا شده است.

از آنجایی که بازار جهانی انرژی، وابسته به حمل و نقل مطمئن و با ثبات است، مسدود شدن این مناطق حتی به طور موقت می تواند باعث افزایش چشمگیر قیمت انرژی شود و بحران تازه ای را در اقتصاد جهان رقم بزند.

به علاوه در این مناطق نفتکش ها در معرض آسیب های ناشی از حملات دزدان دریایی، اقدامات تروریستی و آشوب های سیاسی و به تبع آن درگیری های نظامی و منطقه ای هستند؛ از سوی دیگر، تصادف های کشتیرانی نیز باعث نشت نفت در دریاها و اقیانوس ها می شود که خود عواقب خطرناکی در پی خواهد داشت و باید برای آن چاره ای اندیشید.

در یک جمع بندی کلی می توان تنگه های مهم جهان را از منظر موقعیت ژئوپلیتیک، ژئو استراتژیک و ژئو اکونومیک به صورت زیر دسته بندی کرد:

تنگه هرمز:

این تنگه به عنوان یکی از مهم ترین آبراه های جهان، دریای عمان را به خلیج فارس پیوند می دهد. این تنگه از شمال به عمان و از جنوب به ایران محدود می شود.

بنابر آمار سال ۲۰۰۹، روزانه به میزان ۱۵٫۵ میلیون بشکه نفت از این تنگه به مقاصد اروپا،آسیا و آمریکا صادر شده است.

تنگه مالاکا:

عامل اتصال دریای آندامان و دریای چین جنوبی؛ در حدفاصل اقیانوس هند و اقیانوس آرام قرار دارد. موقعیت جغرافیایی این تنگه به جنوب مالایا و شمال سوماترا؛ مالزی، اندونزی و سنگاپور می رسد.

بنابر آمار گزارش های منتشر شده از سوی EIA در سال ۲۰۱۱، تنها در سال ۲۰۰۹ به میزان روزانه ۱۳٫۶ میلیون بشکه نفت از این تنگه به مقصد کشورهای آسیایی صادر شده است.

تنگه باب المندب:

دریای سرخ را به خلیج عدن (دریای مدیترانه – اقیانوس هند) پیوند می دهد. این تنگه میان دو کشور یمن و اتیوپی (قاره آفریقا و خاورمیانه) قرار گرفته است و انتقال ۳٫۲ میلیون بشکه نفت در روز به مقاصد اروپا، آمریکا و آسیا از طریق این تنگه انجام می شود.

تنگه بسفر:

دریای مرمره و دریای سیاه را به هم متصل می کند. این تنگه در جنوب غربی دریای سیاه (ترکیه) قرار دارد و روزانه ۲٫۹ میلیون بشکه نفت از طریق این آبراه به اروپای شرقی و غربی منتقل می شود.

تنگه داردانل:

شاهراه اتصالی میان دریای مرمره و دریای اژه؛ این تنگه در شمال غرب ترکیه واقع شده و نفت گذری از این منطقه، به اروپا صادر می شود.

کانال سوئز:

دریای سرخ و خلیج سوئز در دریای مدیترانه را به هم پیوند می دهد؛ این کانال در کشور مصر واقع شده و بنابرآمار در سال ۲۰۰۹، روزانه ۲ میلیون بشکه نفت از طریق آن به سمت بازارهای اروپا و آسیا هدایت شده است.

کانال پاناما:

حد فاصل اقیانوس آرام – دریای کارائیب و اقیانوس اطلس؛ موقعیت جغرافیایی: پاناما؛ نفت عبوری: روزانه ۸/۰ میلیون بشکه.

اهمیت امنیت تنگه ها و آبراه های استراتژیک جهان به حدی است که اخیرا پروژه ای با عنوان “ژئوپلیتیک تنگه های استراتژیک جهان و اهمیت آنها در امنیت انرژی” در  پژوهشکده اقتصاد انرژی موسسه مطالعات بین المللی انرژی تعریف شده و قرار است این موسسه با اجرای این پروژه، چارچوبی برای تعیین دیپلماسی ایران در منطقه تنگه هرمز تعریف کند.

از دیگر موارد مطرح در این پژوهش، بررسی موقعیت ژئو پلیتیک مناطق اتصالی به تنگه ها است که تلاش شده تا با انجام آن و طراحی و تدوین سناریوهایی در زمینه تهدیدهای احتمالی موثر بر ژئوپلیتیک انتقال نفت از این تنگه ها، فعال شدن خط لوله ها و تاثیر بر حمل و نقل انرژی از مسیر تنگه ها و همچنین تغییرات ژئوپلیتیکی تاثیر گذار بر آن ها، نکات کلیدی جهت تدوین دیپلماسی انرژی ایران با مقاصد صادراتی انرژی استخراج شود.

در این تحقیق بر این نکته تاکید شده که با وجود اهمیت تنگه های استراتژیک، تا به حال مطالعه جامعی در خصوص تاثیر تنگه ها در امنیت عرضه نفت، انجام نگرفته است؛ هرچند که به دلیل اهمیت تنگه هرمز به عنوان تنها آبراهی که دریای عمان را به خلیج فارس پیوند می‌دهد و گذرگاهی برای ورود و خروج ۹۰ درصد از کالاهای ایران محسوب می شود، مطالعاتی انجام گرفته است.

دیدگاه‌ ها

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. گزینه‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۲۴ مهر ۱۳۹۰ساعت: ۱۴:۰۳۳۸۴ بازدید