سال رونق تولید
سه شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸ EN

رکود اقتصادی جهان و بهار عربی دو آزمون مهم فراروی اوپک

نگرانی ها درباره چشم انداز ضعیف اقتصادی جهان و تاثیر مستقیم آن بر بهای نفت خام در بازار های جهانی تا حدودی اوپکی ها را برای تثبیت یا کاهش سهمیه های تولید دچار سر درگمی کرده است.

بحران اخیر بازارهای مالی جهان و چشم انداز نگران کننده اقتصاد آمریکا و کشورهای منطقه یورو، بهای نفت را در بازارهای جهانی کاهش داده و این افت قیمت تا اندازه ای سبب نگرانی تولیدکنندگان عضو سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) شده است.

با توجه به سقوط رژیم قذافی و کنترل شهر طرابلس به دست نیروهای شورای ملی انتقالی لیبی، آینده این کشور عضو اوپک و گمانه زنی ها درباره از سرگیری تولید نفت خام این کشور نیز تا حدودی اعضای اوپک را دچار سرگردانی کرده است زیرا برخی تحلیلگران بر این باورند که با توجه به از سرگیری تولید نفت این کشور آفریقای شمالی بازارهای جهانی نفت خام با مازاد عرضه رو به رو می شود و اعضای اوپک باید برای مقابله با چنین شرایطی چاره ای بیندیشند.

نشریه انرژی کامپس در گزارشی اعلام کرد: برخی از کشورهای عضو اوپک با رشد قیمت های جهانی نفت خام در سال های اخیر، بهای نفت در بودجه های خود را افزایش داده اند و در پی آن هزینه هایشان در بخش های مختلف با رشد رو به رو بوده است، حتی با توجه به ناآرامی های اخیر در منطقه خاورمیانه و آفریقای شمالی یا به عبارتی آغاز «بهار عربی» هزینه های برخی کشورهای اوپک خاورمیانه برای جلوگیری از شکل گیری اعتراض ها و راضی نگه داشتن شهروندان در ۶ ماه گذشته با افزایشی قابل توجه همراه بوده است.

بر پایه گزارش این نشریه، در حالی که کشورهای عضو اوپک تلاش می کنند از تکرار خطر سقوط قیمت نفت و افت تقاضای نفت پس از رکود شدید اقتصادی جهان در سال ۲۰۰۸ جلوگیری کنند، احتمال می رود افت بیشتر بهای نفت در بازارهای جهانی تعادل بودجه دولتی کشورهای عضو این سازمان را بر هم زند و آنگاه باید منتظر واکنش اوپکی ها در برابر این رخدادها بود.

در پی رکود شدید اقتصادی جهان در سال ۲۰۰۸ و افت شدید قیمت های نفت به سطوح ۳۰ دلار برای هر بشکه و به دنبال آن کاهش تقاضای جهانی نفت خام، اعضای اوپک تصمیم گرفتند سهمیه های تولید خود را درمجموع چهار و ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش دهند و این رقم را به ۲۴ میلیون و ۸۴۵ هزار بشکه در روز برسانند.

اعضای اوپک از آن زمان تاکنون در هشت نشست پیاپی که آخرین آن ۱۸ خرداد ماه در وین اتریش برگزار شد، سهمیه های تولید خود را  تثبیت کرده اند، البته با وجود تثبیت دوباره سهمیه های تولید در نشست ۱۵۹ اوپک برخی از اعضای اوپکی حوزه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی پس از این نشست به طور یک جانبه اقدام به افزایش تولید خود کرده اند.

این کشورها با توجیه افزایش تقاضا در بازار، تولید نفت در ماه های اخیر را افزایش داده اند، به طوری که تولید نفت سعودی ها در ماه ژوئن با افزایشی قابل توجه رکورد سی ساله را شکست و این در حالی است که برخی تحلیلگران می گویند بخشی از افزایش تولید نفت خام عربستان به دلیل رشد مصرف داخلی نفت در این کشور و افزایش تقاضا در بازار، توجیهی است که عربستان برای افزایش آزادانه تولید خود برگزیده است.

در مقابل عربستان سعودی و دیگر کشورهای حامی سیاست افزایش تولید یک جانبه، کشورهایی مانند ونزوئلا، ایران، نیجریه، آنگولا، الجزایر، اکوادور و لیبی، مخالف پیشنهاد افزایش روزانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه ای عربستان و دیگر هم پیمانانش در نشست ۱۵۹ اوپک بودند.

برخی از کشورهای اوپک برای برقراری تعادل در بودجه های خود همواره خواهان نفت بالای ۱۰۰ دلار برای هر بشکه بوده اند، ونزوئلا یکی از کشورهایی است که همواره بهای نفت ۱۰۰ دلار برای هر بشکه را عادلانه می داند.

با توجه به کاهش های اخیر بهای نفت در بازارهای جهان، زمزمه هایی از احتمال برگزاری نشست فوق العاده به گوش می رسد تا جایی که در پی افت بهای نفت خام شاخص برنت دریای شمال به کمتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه، محمد علی خطیبی، نماینده ایران در هیئت عامل اوپک، گفت: کاهش قیمت های جهانی نفت خام و دو رقمی شدن بهای نفت برنت می تواند سبب نگرانی برخی اعضای اوپک شود.

وی با بیان این که همچنان برخی از کشورهای عضو اوپک از بهای نفت خام در سطوح ۸۰ تا ۹۰ دلار برای هر بشکه راضی هستند، گفت: با توجه به افت اخیر بهای نفت در پی بحران مالی بازارهای آمریکا و اروپا، برگزاری نشست فوق العاده اوپک محتمل است.

از آنجا که جمهوری اسلامی ایران امسال ریاست دوره ای اوپک را به عهده دارد با استفاده از حق ریاست خود می تواند دیگر کشورهای عضو اوپک را برای برگزاری یک نشست فوق العاده پیش از نشست ماه دسامبر فرا خواند.

در همین حال مهندس رستم قاسمی که به تازگی سکان وزارت نفت ایران را به دست گرفته است، در جایگاه رئیس اوپک گفت: اوپک به عربستان سعودی ختم نمی شود، بلکه ایران و دیگر کشورهای عضو نیز باید نقش فعالی در تصمیم گیری ها و سیاست های این سازمان داشته باشند.

نشریه انرژی کامپاس گزارش داد: عربستان سعودی و کشورهای اوپکی حامی تثبیت سهمیه های تولید پیش تر با کشورهای خواهان سطوح بالای قیمت نفت مخالفت و آنها را به سوء استفاده از نفوذ خود در اوپک متهم می کردند، اما هم اکنون به نظر می رسد که پیش بینی کشورهایی از جمله ایران و ونزوئلا درباره شکننده بودن اقتصاد جهان و افت تقاضای جهانی نفت خام به جا و منطقی بوده است.

در همین حال اوپک و آژانس بین المللی انرژی (آی.یی.ای) در تازه ترین چشم انداز خود درباره بازارهای جهانی نفت خام با اشاره به بحران بدهی ها در منطقه یورو و احتمال وقوع یک رکود شدید اقتصادی دیگر در آمریکا و کند شدن رشد اقتصادی چین، پیش بینی برای تقاضای نفت در سال جاری میلادی را کاهش دادند.

همچنین یکی از مقام های اوپک در این باره گفت: تقاضای جهانی نفت خام به سطوحی که عربستان سعودی و دبیرخانه اوپک در انتظار وقوع آن در سه ماه چهارم بودند، نرسید.

چنانچه قیمت های جهانی نفت خام با سقوط شدیدی همراه شود، عربستان سعودی نیز به کشورهای موافق برگزاری نشست فوق العاده اوپک می پیوندد اما اوپک، آی.یی.ای و دیگر منابع منطقه ای بر این باورند که جهان با یک بحران اقتصادی دیگر مانند زمانی که بهای نفت ناگهان از حدود ۱۵۰ دلار برای هر بشکه به سطوح پایین ۳۰ دلار برای هر بشکه سقوط کرد، رو به رو خواهد شد.

اوپک و منابع صنعتی پیش بینی می کنند شاخص های اقتصادی تاکنون بیانگر این است که سه ماه چهارم امسال تقاضای جهانی نفت خام با افزایش همراه خواهد بود؛ به طوری که رشد تقاضا از سوی بازارهای آسیایی افت تقاضای آمریکا و کشورهای اروپایی را جبران می کند.

بر اساس این ارزیابی ها، بهای نفت خام برنت دریای شمال در حدود ۱۰۰ دلار برای هر بشکه یا اندکی کمتر تثبیت می شود، تقاضا از سوی کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی (او.یی.سی.دی) با کاهش همراه خواهد بود و با توجه به افزایش تولید عربستان سعودی و آزادسازی ذخایر استراتژیک کشورهای مصرف کننده عضو آژانس بین المللی انرژی، فعالان بازار، کمبود عرضه نفت خام لیبی را کمتر حس خواهند کرد.

همچنین بر پایه این پیش بینی، نیازی به برگزاری نشست فوق العاده اوپک پیش از نشست عادی ماه دسامبر در وین اتریش وجود ندارد و تنها بودجه تعداد اندکی از کشورهای عضو این سازمان با افت قیمت های نفت تهدید می شود.

اما با توجه به بحران اخیر بازارهای مالی جهان و نگرانی ها درباره احتمال وقوع یک رکود اقتصادی دیگر، چنانچه بار دیگر دنیا با بحران اقتصای رو به رو شود، محاسبات اوپک و منابع صنعتی می تواند تغییر کند.

از آنجا که اقتصاد کشورهای آسیایی تا حدودی با اقتصاد آمریکا و کشورهای اروپایی گره خورده است، می توان گفت در صورت وقوع رکود اقتصادی برای غرب، تقاضای نفت در بازارهای آسیا نیز تحت تاثیر قرار می گیرد و احتمال می رود شاهد سقوط شدید بهای نفت و تکرار رخدادی مشابه سال ۲۰۰۸ باشیم؛ از این رو ایران با مطرح کردن امکان برگزاری یک نشست فوق العاده به موقع از سقوط شدید بهای نفت و افت تقاضا جلوگیری خواهد کرد؛ اما این پرسش مطرح می شود که آیا کشورهای موافق با افزایش تولید اوپک از جمله عربستان با توجه به نیاز به هزینه های بالای بودجه خود با این نشست فوق العاده موافقت می کند یا خیر؟

با توجه به این که اوپک برای تصمیم گیری تحولات میان مدت و بلندمدت بازارهای جهانی نفت خام را مد نظر قرار می دهد، باید منتظر واکنش اعضای اوپک در برابر افت و خیز قیمت های جهانی نفت خام ماند.

بحران های مالی آمریکا و اتحادیه اروپا و کمبود عرضه نفت لیبی بازارهای جهانی نفت خام را با نوسان رو به رو کرده است، اما بیشتر اعضای اوپک بر این باورند که با وجود نفت ۱۰۰ دلاری، نیازی به تغییر سهمیه های تولید اوپک نیست و از آنجا که قیمت نفت بیشتر کشورهای عضو اوپک بر پایه شاخص برنت سنجیده می شود، بعید به نظر می رسد اعضای این سازمان با توجه به شرایط کنونی تصمیمی برای برگزاری یک نشست فوق العاده و تصمیم گیری های جدید داشته باشند.

شرایط کنونی بازارهای جهانی نفت خام همچنان بسیار پیچیده است و به طور حتم پیش بینی های تازه درباره احتمال وقوع یک رکود اقتصادی شدید دیگر می تواند بازارهای جهانی این ماده را به شدت تحت تاثیر قرار دهد؛ همان طور که در پی تثبیت نرخ بیکاری آمریکا در ماه اوت، بهای نفت در آخرین روز معاملات هفته گذشته بازار نیویورک با بیش از دو دلار کاهش همراه شد.

دیدگاه‌ ها

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. گزینه‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱۶ شهریور ۱۳۹۰ساعت: ۱۰:۵۲۲۵۷ بازدید