سال حمايت از كالای ايرانی
جمعه ۲۳ آذر ۱۳۹۷ EN
كوروش رضازاده، سرپرست HSE شركت مهندسي و توسعه نفت گفت:

در خصوص اجرای الزامات HSE با کسی تعارف نداریم

موضوع HSE  در سالهای اخیر به یکی از موارد پرچالش در صنعت نفت جهان تبدیل شده است ، در کشورمان ایران نیز مساله بهداشت، ایمنی و محیط زیست به مرور از قالب یک مساله جانبی به متن رخدادهای صنعت نفت منتقل شده است و افکار عمومی بخصوص روی تاثیرات زیست محیطی در فرآیند عملیات توسعه صنعت نفت حساسیت زیادی پیدا کرده است ، یکی از مصادیق این حساسیت را می توان در موضوع هورالعظیم و سلسله حرف و بحث های پس از آن مشاهده کرد، تالاب وسیعی که طی سالهای اخیر به مرکز ثقل عملیات توسعه ای صنعت نفت بدل شده است و در عین حال پس از بروز مساله ریزگردها در استان های جنوب غربی و خصوصا در خوزستان، تاثیر توسعه نفت در هورالعظیم نقل مباحت عمومی شد، کوروش رضازاده سرپرست امور بهداشت ایمنی و محیط زیست شرکت مهندسی و توسعه نفت اما حرف های تازه ای درباره هور دارد، او که قریب به ۱۴ سال مستقیما در بخش HSE مشغول به فعالیت است درباره هور و توسعه میادین نفتی این منطقه به نکات جالبی اشاره می کند از جمله اینکه عملیات توسعه میادین نفت تنها در بخشی از هور و آن هم با مجوز یک نهاد صاحب صلاحیت در امنیت ملی کشور آغاز شد و پس از اتمام زمان مجوز صادره، کار آبگیری و احیای هور اجرا شده است.

آقای رضا زاده به عنوان اولین سئوال لطفا توضیح دهید که با توجه به گستردگی شرکت مهندسی و توسعه نفت و اینکه این شرکت بنابر مسئولیت های ذاتی و سازمانی قرار است عملیات توسعه بالادستی بخش عمده مناطق گازی و نفتی ایران را انجام دهد اصلی ترین رئوس فعالیت های HSE  که برای این چشم انداز تعریف شده، رسیدن به چه جایگاهی است؟

در شرکت مهندسی و توسعه نفت، ماموریت HSE از بدو طراحی  و تعریف طرح ها و پروژه های مصوب آغاز و تقریبا تا زمان تحویل به شرکت بهره بردار ادامه می یابد، و در نهایت انطباق یا تخطی عملیات انجام شده را با نظام مدیریت اچ اس ایی ، دستور العمل ها، مقررات و استراتژی طرح ها و پروژه ها اعلام می کنیم.

در واقع ما باید تمام الزامات ایمنی و محیط زیست را در طراحی ها لحاظ کنیم و مجریان طرح هم  براساس ابلاغیه ها و دستور العمل هایی که وجود دارد و لازم الاجرا است ، همه موارد را در زمان طراحی ، ساخت ، نصب تاسیسات و اجرای پروژه ها به اجرا درآورند و نظارت دقیقی هم بر رعایت الزامات بهداشت ، ایمنی و محیط زیست داشته باشند.

در همین راستا اچ اس ایی نظارت ذاتی خود را برعهده دارد و مستمرا و بطور بدون وقفه تمام این ها را پایش و اندازه گیری می کند، در همین زمینه ما از بدو ورود به طرح ضمن تهیه شرح کار ، اسناد مناقصه و ارزیابی فنی را براساس پارامترهایی که اچ اس ایی تعریف کرده انطباق می دهیم و روند اجرای عملیات را با قوانین و استانداردهای HSE هماهنگ کرده و صحه گذاری می کنیم تا اینکه در نهایت تاییدیه اچ اس ایی کسب شود ، بجز این موارد ارزیابی مخاطرات هم توسط HSE انجام می شود .

منظورتان این است که ریسک های این ۳ حوزه ایمنی و بهداشت و محیط زیست اندازه گیری می شود؟

بله – تمام این ریسک های هر سه حوزه بهداشت ایمنی و محیط زیست در طراحی لحاظ و صحه گذاری می شود و اگر لازم باشد طراحی عوض می شود.

همه این موارد البته در یک کارگروه تخصصی بررسی می شود که HSE هم عضو آن است ، مهندسی نفت،مهندسی ساختمان و ابزار دقیق و برخی واحدهای دیگر هم در همین کارگروه حضور دارند و راجع به طراحی اظهار نظر دقیق می کنند و نُت به نُت و براساس برنامه و ساختار اجرایی که از ابتدا طراحی و مشخص شده و ارسال شده بررسی صورت می گیرد و بعد برای مرحله اجرا ابلاغ می شود.

آقای رضازاده شما می فرمایید روند اجرای طرح ها در همه زیربخش های HSE به قول خودتان نت به نت بررسی می شود، این وضعیت پدید آمده برای منطقه هورالعظیم که به هر حال ارتباطی با روند توسعه طرح های غرب کارون دارد چرا مورد بررسی دقیق قرار نگرفت و چرا نسبت به وقوع آن هشدار داده نشد؟ و چرا همان اول اخطار محیط زیستی داده نشد؟

لازم است توجه شما را به این نکته مهم جلب کنم که در عملیات های توسعه میادین نفت و گاز ، به صورت کلی مساله موقعیت جغرافیایی محل قرارگرفتن مخزن بسیار تعیین کننده است، در منطقه هور هم همین مساله به هر حال سرنوشت منطقه را تحت تاثیر قرار داد،  این مخزن مشترک است و بین ما و کشور عراق واقع شده و در این خصوص راهکارهای مختلف بررسی شد تا در نهایت کشور دچار خسارت نشود ، یعنی مساله برداشت یا عدم برداشت نفت از میادین این ناحیه بهرحال یک اثری روی ظرفیت تولید ملی نفت کشور دارد و به همین دلیل همه بررسی ها در سطوح عالی کشور انجام شد و ارجاع شده به نهاد تصمیم گیر کلان در حوزه امنیت ملی .

بهرحال این نهاد تصمیم گیر مجوزی را برای اجرای عملیات حفاری و توسعه در منطقه یادشده به شرکت مهندسی توسعه صنعت نفت برای یک زمان معین صادر کرد و قرار شد از سال ۹۰ تا سال ۹۳ برای اجرای عملیات و احداث جاده های دسترسی خود دریچه آبهای ورودی بسته شود و پس از احداث جاده ها ، دریچه ها دوباره باز شود.

یعنی شما می فرمایید این کاری که در هور اتفاق افتاده و منطقه با چالش زیست محیطی مواجه شده با مجوز این شورا بوده است ؟البته چیزی که شمامیگوئید با چیزی که مردم فکر می کنند فرق دارد.

این مسایلی که من عرض میکنم بر اساس واقعیت هایی است که اتفاق افتاده است به هر حال کشور در یک مقطعی تصمیم گرفت که میادین این منطقه را به دلیل مشترک بودن خیلی سریع به مرز تولید برساند، وقتی موعد مجوز ما تمام شد ، راس موعد مقرر محیط زیست به سراغ ما آمد و به همراه کمیته مشترک در منطقه حضور پیداکردیم و کار آبگیری منطقه آغاز شد.

البته ما برای عملیات توسعه نفت فقط در یک بخش از حوزه هورالعظیم آب را بستیم ، این مربوط به میدان نفتی یاران بود و ما فقط برای این ناحیه اجازه خواسته بودیم که از سوی این نهاد عالی حاکمیتی هم موافقت شد .

شما می فرمایید فقط برای یاران بوده اما واقعیت این است که به هر حال اکوسیستم منطقه به هم متصل است و به نظر روی کل منطقه دشت میشان و آزادگان هم تاثیر گذاشته است.

اجازه بدهید روی نقشه این را منطقه نشان بدهم، این مساله ی بحران زیست محیطی در منطقه هورالعظیم تا حد زیادی ارتباط مستقیم با توسعه میادین نفتی ندارد ( توضیحاتی از روی نقشه مرزی ایران و عراق ارائه می شود) اینکه ما این بخش ها را خشک کرده باشیم ، نه این اتفاق هیچ ربطی ندارد به هر حال هور منطقه عظیمی است و تا حدی زیادی هم شرایط اکوسیستم آبی هور تحت تاثیر وضعیت روان آبهای مرزی میان ایران و عراق و نیز خشکسالی و ترسالی ها است، بخشی از این ناحیه وسیع را ما مجوز گرفته بودیم و در زمان بندی مشخص در بخشی مشخص براساس برنامه زمان بندی کار انجام شد و سپس هم آبگیری اینجا با موفقیت انجام گرفت و نزدیک به ۸۸ درصد از این منطقه آبگیری شده است.

حوزه تالاب هورالعظیم، از نظر شرایط زیست محیطی و تاثیرش بر اقلیم جنوب غرب ایران بسیار حساس و استراتژیک است ، این منطقه قریب به ۶۵۰ هزار هکتار وسعت دارد ، به هر حال به دلیل شرایط جغرافیایی مخازن نفتی این منطقه بعضی از طرح های توسعه میادین نفت و گاز ایران در این حوزه تالابی واقع شده اند  که وسعت آن حدود ۱۲۵ هزار هکتار است ، الان طرح آزادگان شمالی و جنوبی ، طرح توسعه میدان یاران شمالی و جنوبی در حوزه تالابی هور قرار دارد و با توجه به حساسیت های این تالاب و ضرورت رعایت الزامات ، تا سر حد ممکن خود را ملزم به رعایت قوانین و مقرراتی که محیط زیست ابلاغ کرده می دانیم

به طور مثال با توجه به عملیات تحت الارضی با یک انبوهی از کنده های حفاری مواجه هستیم ، الزامات HSE روی این مساله خیلی حساسیت به خرج داده است ، چون در حوزه تالابی ما ملزم هستیم کنده های حفاری را حتما به خارج از محدوده تالاب منتقل کنیم ما  ۴ منطقه استاندارد را برای تجمیع و انباشت این کنده ها احداث کردیم و حتی از تیم های آموزش دیده اسستفاده می کنیم تا روی عملیات انتقال و انباشت این کنده ها به خارج از محدوده تالابی نظارت و پایش مستمر داشته باشند و خیلی هم روی همین مساله سختگیری کرده ایم. منظورم از این حرف ها این است که بگویم بحث عملیات در تالاب صرف به مبحث بستن دریچه های آبی محدود نمی شود و خیلی مباحث زیست محیطی دیگری هم هست که ما به عنوان HSE روی عدم تخطی از الزامات خیلی وسواس داریم چرا که این منطقه هور را یک سرمایه ی ملی می دانیم و نهایت تلاشمان را برای برهم نخوردن اکوسیستم آنجا به کار می گیریم.

 

متشکرم از توضیحاتتان ، لطفا بفرمایید مهمترین دستاوردهای واحد HSE  چه مواردی بوده است و چه رکوردهایی را برجا گذاشته اید؟

 

بعد از شروع به کار دولت یازدهم با اختیاراتی که وزیر نفت ابلاغ کرد، یک تحول بزرگ در حوزه بهداشت ، ایمنی و محیط زیست اتفاق افتاد، ابلاغیه وزیر نفت متکی به مفاد قانون جدید نفت مصوب سال ۹۰ مجلس شورای اسلامی است که به هر حال تا زمان حضور آقای زنگنه ابلاغ نشد و ایشان یکی از اولین مواردی که در بخش بهداشت و ایمنی و محیط زیست دستور دادند همین ابلاغیه بود که به اعتقاد من سرنوشت مقوله HSE  را با یک تحول مواجه ساختند.

این مساله نقطه عطفی بود برای اچ اس ایی که ورود پیدا کند در خصوص رصد کردن و نظارت عالیه و دقیقی که باید اجرایی می شد ، خوشبختانه آثار این این تحول هم به سرعت مشهود شد و توانستیم با اتکا به این ابلاغیه هر جایی ، در روند فعالیت ها کاستی یا خطایی مشاهده می شود یا مغایرتی وجوممانعت کنیم، البته روال کار ما اینگونه است که نخست با تذکر کتبی و شفاهی و جلساتی که برگزار می کنیم با مجری سعی در رفع ایراد کنیم و اگر مشاهده شود که باز هم مغایرت باقی است و پیمانکار  و مجری ایرادات موضوع بهداشت، ایمنی و محیط زیست را رفع نمی کند از طریق اختیارات مصوب ابلاغیه وزیرنفت، مبالغی را از ضورت وضعیت های پیمانکار کسر می کنیم  .

اقای رضازاده مهمترین حوزه ای که معمولا پیمانکاران و توسعه دهندگان ایرانی در انجام آن کوتاهی می کنند چه موردی است؟

من فکر میکنم بحث در این زمینه بیشتر ریشه فرهنگی دارد، شاید یک مورد خاص را واقعا نشود نام برد که همه در انجام آن کوتاهی می کنند اما نوعی از عدم دقت مشترک در موضوعات HSE هست که به اعتقاد من از ضعف در فرهنگ سازی میان پیمانکاران نشات می گیرد، و به اعتقاد من باید از همین مقوله شروع کنیم ، چه بسا بهتر است که در زمان بررسی اسناد مناقصه دقت لازم را داشته باشیم و اصولا باید یک بانک اطلاعاتی جامع در بخش HSE  برای پیمانکاران باز کنیم و پیمانکارانی که ساختار لازم را ندارند الزام کنیم که ساختارهایشان را ایجادکنند و تا زمان نهادینه نشدن این ساختارها از سپردن کار جدید توسعه ای به آنها ممانعت کنیم، من فکر میکنم اتخاذ این روش ها می تواند نوعی فرهنگ سازمانی را برای مجموعه پیمانکاران ایرانی به همراه بیاورد که نتیجه آن و خروجی آن در بهبود شاخص های HSE قابل رصد است.

شما در شرکت متن خودتان از این مکانیزم ها استفاده کرده اید؟

بله ما در همان زمان بررسی اسناد مناقصه، در ارزیابی فنی با توجه به بانک اطلاعاتی که در ۵ سال گذشته درست کردیم تمام سوابق شرکت کنندگان در مناقصه را ارزیابی فنی می کنیم و براساس پارامترهای خودمان امتیاز می دهیم ، حتما می دانید که HSE از اعضای ثابت کمیته فنی و بازرگانی است از ۱۰۰ امتیاز قابل کسب برای یک شرکت در رتبه بندی مجاز بودن به شرکت در مناقصه نزدیک به ۱۵ امتیازش در اختیار HSE است ، این یکی از ابزارهای ما برای نهادینه سازی فرهنگ HSE در شرکت های پیمانکاری است، حقیقتش را بخواهید خیلی هم سختگیری می کنیم روی این بحث و دلیلش هم این است که چون اعتقاد داریم مساله HSE با جان انسانها و با محیط زیست به عنوان یک سرمایه ملی مشترک بشریت سر و کار دارد اصلا و ابدا تعارف نداریم و با  هر نوع قصور و تقصیری به شدت برخورد می کنیم. همین سخت گیری های ما باعث شده است تا با ۴۵ میلیون نفر ساعت کار تنها یک مورد حادثه منجر به فوت ثبت شود که باز ما اعتقاد داریم همین یک مورد چون بحث جان انسان است بسیار متاثر کننده و غمبار است و ای کاش آن مورد حادثه هم با رعایت الزامات HSE توسط پیمانکار وجود نداشت.ا الان تعداد طرح های فعال در شرکت متن ۱۴ طرح است که رعایت HSE در تمامی آنها با دقت رصد می شود.

آقای رضا زاده شما گفتید که پرسنل را تحت تاثیر قرار می دهد به صورت سالیانه اندازه گیری می شود ارزیابی و تحلیل می شودو کتابچه آن به صورت عمومی دچار عارضه ای می شوند، اینجا هم با دقت بررسی می کنیم و حتی ممکن است نحوه کار و نوع کار را عوض کنیم .

شما قریب به ۱۴ سال است در بخش HSE  فعالیت دارید، و بی شک با تعداد زیادی کارمند اقماری که مواجه بودید، مشخصا سئوالم این است که آیا چنین تیپ کاری را حائز خسارت می دانید یا نه؟

بله، قطعا این نوع کار را هم از نظر روحی و روانی پرسنل و هم برای خانواده پرسنل زیان بار است، بارها شاهد بوده ایم که یک خانواده ای دچار شرایطی می شود ، پدر خانواده در تاسیسات و دور از خانه است و اگر اطلاع بدهند ، به دلیل بعد مسافت و شرایط تاسیسات- مثلا روی سکوی نفتی-  اصلا امکان حضور ندارد و این فرد از نطر روانی به شدت به هم ریخته می شود و نمی تواند کار کند، در این شرایط ممکن است دچار خطای انسانی شود و فاجعه به بار آورد.

اگر راهکاری برای این مساله اندیشیده نشود تهدید سلامتی پرسنل محتمل است . البته ما در شرکت مهندسی و توسعه نفت کارمند اقماری نداریم و این صرفا نظر شخصی من است که گفتم.

حتما می دانید که مدل جدید قراردادهای نفتی در حال اجراست و یک نکته مهم در این قراردادها، همکاری شرکت های بزرگ خارجی با پیمانکاران صاحب صلاحیت ایرانی در زمینه توسعه میادین است ، شما با توجه به شناختی که از کارکردهای شرکت های خارجی در حوزه HSE دارید ، به نظرتان با آغاز این روند همکاری در اثر مدل جدید قرادادهای نفتی، چالش ها  در حوزه بهداشت ، ایمنی و محیط زیست کمتر می شود یا بیشتر؟

من فکر میکنم کمتر می شود چون شرکت های بین المللی هم فرهنگ نهادینه شده ی HSE را دارند و هم صاحب دانش هستند. در همین بحث مدل جدید قراردادهای نفتی خیلی روی مسایل انتقال دانش فنی صحبت شده است اما شاید کمتر به این مساله توجه شده است که یکی از دانش های مهمی که امکان انتقال به شرکت های ایرانی در چارچوب مدل جدید قراردادهای نفتی را دارد دانش HSE است، حتما می دانید که اصلا ذات اچ اس ای انتقال تجربه است و بعضی تجریبات در حین کار بوجود می آید ، در حقیقت هم الزامات امروز در نظام HSE تجریباتی بوده که در حین عملیات ، به عنوان درس های اموخته شده احصا شده و بعنوان دستور العملی وارد کار شده است و به همین دلیل معتقدم همکاری پیمانکاران بزرگ ایرانی با شرکت های بین المللی می تواند یک جهش در انتقال این تجربیات به فضای کسب و کار توسعه صنعت نفت ایران باشد.

سرزمین انرژی/

دیدگاه‌ ها

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. گزینه‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۳ تیر ۱۳۹۶ساعت: ۱۵:۵۱۵۶۱ بازدید