سال حمايت از كالای ايرانی
یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ EN
گفت و گو با آرش باقرزاده مجری طرح توسعه میدان یاران شمالی:

یاران شمالی، الگوی ملی در توسعه نفت همزمان با حفظ محیط زیست است

میدان نفتی یاران شمالی در میان خیلی از متخصصان صنعت نفت به ونیز نفتی ایران مشهور شده است، تاسیسات تولید و فرآورش نفت همگی محصور در آبهای هورالعظیم، نمایی تقریبا نادر در توسعه همزمان صنعت نفت و صیانت از محیط زیست در چشم ها می نشاند، توسعه ی این میدان مشترک ایران، و وضعیت امروزش نشان داد که می توان هم به مقوله پیشرفت طرح های ملی اولویت داد و هم حفاظت از محیط زیست را از قلم نینداخت، آرش باقرزاده مجری طرح توسعه میدان یاران شمالی در دفتر کارش ساعتی پای پرسش های ما نشست تا از فراز و فرودهای توسعه این میدان و وضعیت محیط زیستی اش بگوید، او در بخشی از سخنانش به مساله تغییر روند عملیات اجرایی پروژه و سرعت دادن به کار از طریق ایجاد رقابت سالم بین پیمانکاران به عنوان یک راهبرد برای پیشرفت طرح ها سخن گفت، راهبردی که در اجزای مختلف طرح یاران شمالی هم، قابل مشاهده است.

آقای باقرزاده در ابتدای گفت و گو لطفا مروری بر روند توسعه میدان یاران شمالی در دوره های گذشته و سیر فراز و فرودهای ان توضیح دهید؟

میدان یاران شمالی در نقطه صفر مرزی بین میدان آزادگان ایران و میدان مجنون عراق قرار گرفته است و فاصله چاه هایی که برای تولید در این میدان حفاری شده است نزدیک به مرز است، قرارداد توسعه میدان یاران اولین قرار داد بیع متقابل ایرانی بوده که با شرکت های ایرانی به ثمر رسیده چون بعد از اینکه تحریم ها اتفاق افتاد و قراردادهای بیع متفابل را با شرکت های چینی منعقد شد همزمان هم  شرکت ملی نفت ایران با تعدادی از شرکت های داخلی قرارداهای بیع متقابل را به صورت head of agreement – ( HOA)  امضا کرد؛ که اولینش به سرانجام مطلوب و به تولید نفت رسید میدان یاران بود.

قرارداد توسعه میدان یاران با چه مجموعه ای امضا شد؟

با شرکت نفت و گاز پرشیا از گروه سرمایه گذاری تدبیر و در نهایت زیرمجموعه ستاد اجرایی فرمان حضرت امام این قرارداد به امضا رسید که تاریخ امضای آن آبان ۱۳۹۱ بوده است اما بخاطر اینکه در مقدمات اجرای قرارداد برخی اختلافات به وجود آمد و حتی در نگارش MDP هم اختلاف دیدگاه وجود داشت باعث شد که روند اجرا و پیشرفت پروژه با کندی پیش برود. به گونه ای که تا دی ماه سال ۹۲ فقط ۵ درصد شاهد پیشرفت این پروژه بودیم .

آقای مهندس یادم هست همان زمان شما مجری پروژه شدید، درست است؟

بله، در واقع من از همان دی ماه ۹۲ که مجری پروژه توسعه میدان یاران شمالی شدم از همان ابتدا با چالش های جدی مواجه بودیم، وقتی به روند زمان بندی پروژه نگاه می کردیم عملا با چالش زمان مواجه بودیم ، دوره  ۵۲ ماهه پیش بینی شده برای پروژه  از سال ۹۱ شروع شده بود ولی اواخر ۹۲  عملیات اصلی توسعه کلید خورد، با اینحال وقتی از دیدگاه کلان نگاه می کنیم می بینیم که  ۳۵ ماه بعد از آن نفت را تولید کردیم.

در روند اجرای پروژه چند حلقه چاه حفاری شد؟

۲۰ حلقه چاه حفاری شد، در سال ۹۱ یک حلقه چاه اکتشافی در منطقه  وجود داشت ، که  این چاه را دراوایل سال ۹۲ به تولید رساندند و تولید ۲ هزار بشکه نفت را آن مقطع شروع کردند.

آیا دبی تولید ثابت داشت از همان زمان؟

نه چون از اول میدان ۲ هزار بشکه  تولید را داریم و چون میدان نفت سنگین و مشترک است افت فشار داریم و مشکلات درون چاهی پیش می آید و یکی دو سال پس از تولید ، دبی چاه ها همان مقدار نمی ماند و معمولا نرخ تولید ثابت ندارد و افت تولید و فشار دارد، با این وصف یک حلقه چاه، تولیدی شد و ۲ حلقه چاه را که زدیم دیدیم امکاناتی وجود دارد که تعهدات پیمانکار فقط ۲ هزار بشکه تولید داشته، می توان افزایش دهیم و چون میدان صفر مرزی بود و تشخیص دادیم می توانیم ۲ چاه دیگر به تولید اضافه کنیم و تولید را به ۵ هزار بشکه برسانیم و منتظر توسعه نمانیم و هر چقدر می توانیم تولید کنیم.

بعد از آن حفاری چاه ها انجام شد ۲۰ حلقه چاه تکمیل شد، جالب است بدانید ما در همین شرایط رکورد های حفاری داریم در غرب کارون، زمان های حفاری در این میدان را ما تا ۸۷  روز هم  در بخش تکمیل چاه رکورد زده ایم،  و حفاری های جهت دار طولانی هزار و ۴۰۰ و هزار و ۵۰۰ متری داریم .

رکورد های سرعت یک لایه داریم در این میدان و اینکه یکی از افتخارات دیگر در توسعه میدان یاران شمالی این بوده که تا جایی که میشود کالاهای ایرانی که امکان تامین آن در ایران هست را از سازندگان ایرانی بخریم و اعتماد کنیم، باعث افتخار ماست که یکی از معدود طرح هایی هستیم که رشته تکمیل ایرانی را در چاه ها  استفاده کردیم، در انجام این مساله واقعا اعتقاد دارم که مهندسی و توسعه نفت، اعتماد کرد به سازنده ایرانی و به لطف خدا، با نتایج حاصل از این اعتماد رو سفید شدیم و نشان داده شد که اگر اعتماد به سازنده ایرانی بکنیم نتیجه مطلوب را به دست می آوریم.

ما حدود ۸۲ کیلومتر خط لوله جریانی از چاه ها به واحد بهره برداری داریم، البته این واحد بهره برداری که مربوط به طرح توسعه میدان یاران شمالی است و در جریان همین طرح ساخته شده است فرآورش منهای نمک زدایی است. در همین پروژه حدود ۲۰ مگاوات نیروگاه تولید برق داریم که تا زمانی که نیروگاه برق اصلی نیاید از آن نیروگاه استفاده می کنیم.

آقای باقرزاده دراتفاقی که سال گذشته و در جریان قطع برق در خوزستان رخ داد و در تولید نفت هم اثر گذاشت طرح یاران شمالی به دلیل در اختیار داشتن نیروگاه مستقل از این حادثه متاثر نشد؟

روی تولید یاران شمالی تاثیری نداشت اما چون نفت تولیدی در نهایت به شرکت نفت و گاز اروندان منتقل می شود و شرکت نفت اروندان هم برق خود را از شبکه سراسری دریافت می کند، موضوع روی پذیرش نفت از سوی اروندان اثر گذاشت، مجبور شدیم چاه را ببندیم و مستقیما تاثیری بر ما نداشت.

آقای مهندس، همانطور که خودتان می دانید میدان یاران شمالی در منطقه هورالعظیم واقع است و این ناحیه هم در سالهای اخیر حساسیت هایی در افکار عمومی بخاطر شریان زیست محیطی و اکوسیستم آن به وجود آمده است، این موضوع چقدر روی کار شما اثر گذاشت؟

بله واقعا حساسیت عمومی روی این منطقه وجود دارد ، میدان  یاران شمالی در منطقه هورالعظیم و  به تعبیر درست تر در قلب هورالعظیم قرار دارد، در روند توسعه این میدان قبلا این منطقه را خشک نگه داشته بودند برای فعالیت های نفتی، ولی با رایزنی هایی که ما با محیط زیست داشتیم از دی ماه سال ۹۳ با توجه به تسریع در فعالیت های نفتی دریچه ها را بازکردیم ، و  ۷۷ دریچه ای که بسته شده بود برای یاران شمالی باز شد، در دی ماه ۹۳ آبگیری میدان آغاز شد و همانگونه که الان می بینید الان این منطقه به یک دریاچه تبدیل شده است که تاسیسات نفتی در میان آن قرار دارد.

واقعا برای من افتخار بود که دیدم رئیس سازمان محیط زیست منطقه دشت آزادگان یادداشتی گذاشته بود حاوی اینکه ” ۲ سال پیش که به هور العظیم آمدم بیابان بود ولی الان قایق انداختیم برای جلوگیری از صید غیرمجاز !  ” واقعا  حرف این مسئول درست است و الان اگر کسی تصاویر فعلی را کنار تصاویر گذشته قرار دهد باورش نمی شود که همان منطقه خشک به یک دریاچه تبدیل شده است، این به دلیل اولویتی بود که شرکت مهندسی و توسعه نفت و در نهایت نظام اجرایی کشور برای موضوع محیط زیست قائل است.

الان تا ۳۰ سانتیمتری جاده های دسترسی آب  بالا آمده است، یعنی ارتفاع آب تا یک و نیم متر است. همه چیز زیر زمین است، دقت لازم در ایجاد تاسیسات به عمل آمده تا در روند اکوسیستم منطقه اختلالی به وجود نیاید، لوله ها استاندارد هستند و بخاطر اهمیت کار زیر هور، لوله های اروپایی مرغوب تهیه کردیم که به هیچ عنوان تا ۳۰ سال آینده خوردگی اتفاق نخواهد افتاد و در حال حاضر درحال تولید ۳۰ هزار بشکه  نفت در این میدان هستیم هیچ تغییری در سیستم محیط زیستی هور ایجاد نشده است. خوب است اطلاع داشته باشید بخاطر تاکید شرکت مهندسی و توسعه نفت بر رعایت الزامات زیست محیطی در روند توسعه میادین، در تمام جاده حدود ۱۳۰ آبراهه ایجاد کردیم که آب را محبوس نکنیم  این آبراهه ها مثل پل است که آب را در زیر این جاده ها جریان می دهد که آب محبوس نشود و اکوسیستم به هم نخورد؛ کار جدیدی که با همکاری محیط زیست انجام می دهیم و برای حفاظت از جاده های ما خیلی اهمیت دارد کشت نی می باشد، و تا یکسال آینده تمام حاشیه جاده های دسترسی این میدان با نیزار محصور خواهد شد.

واقعیت این است که یاران شمالی بعنوان یک الگوی  ایده آل فعالیت نفتی در دل محیط زیست مطرح است، دیدن حقایق توسعه میدان یاران شمالی این پیام را دارد که  برای فعالیت توسعه صنعت نفت می توان با رعایت کامل و وسواس روی مساله محیط زیست  به اهداف تولیدی رسید و این تصور که هر جا توسعه نفت باشد محیط زیست فراموش می شود را به صورت عملی باطل کردیم .

ببینید کار توسعه میدان یاران شمالی چقدر با رعایت الزامات محیط زیستی همراه است، الان ما درصدد این هستیم که یک پاسگاه احداث کنیم  برای محیط بان های محیط زیست تا  ضمن انجام مسئولیت هایشان به ما جهت نظارت بر کار پیمانکار و کلیه فعالیت های این منطقه نظارت کنند.

بجز این موارد ما در حوزه عملیات فنی هم اقدامات دیگری روی صیانت از محیط زیست داشته ایم، می توان ادعا کرد که در طرح توسعه میدان یاران شمالی تنها فلر بدون دود(SMOKELESS)  در منطقه را داریم؛ این فلر هیچ دودی ندارد و تا زمانی که ان جی  ال ساخته نشده و ما الزاما باید  گاز را فلر کنیم  از فلر بدون دود استفاده می کنیم که تقریبا هیچ نوع آسیبی به محیط زیست منطقه وارد نمی کند.

ما در همین طرح برای ۱۰ درصد فضایی که اشغال کردیم ۲۲ هزار و ۵۰۰ اصله درخت را برای محیط زیست کاشتیم چون قانون می گوید فضایی را که اشغال می کنیم ۱۰ درصدش را باید درخت بکارید که ما در استان انجام دادیم چون بخشی در هور بود و بخشی هم در جاهای دیگر استان بود و بطور مثال در رامهرمز پارکی برای آهوانی که سرگردان بودند با ۵ هزار اصله درخت احداث با کمک محیط زیست کردیم.

آقای باقر زاده این جز عملکرد طرح توسعه میدان یاران شمالی تعریف شده؟

اینها تعهدات ما بوده است، در حقیقت ما با این تعهد، قصد داریم که در حین عملیات توسعه میدان آسیبی به محیط زیست هم نرسد و به تعبیری می توان گفت که در طرح توسعه یاران شمالی به غیر از کارهای نفتی کارهای غیر نفتی هم داشتیم.

در حوزه کیفیت هم به همین حد وسواس داشتید؟؟

شاید به جرات بگویم که در بخش کیفیت به مراتب حساس تر بودیم، ما از نظر کیفیت همان ابتدا تاکید کردیم که جنس چینی داخل فرآیند عملیات نیاید، در عوض شرکت های توانمند ایرانی را شناسایی کردیم و جاهایی که دیدیم شرکت های ایرانی واقعا مستقل نیستیم مثل بخش های حفاری یا قطعات دیگر  بهترین کیفیت ها را انجام دادیم که نتیجه اش را هم دیدیم و از ماحصل کار راضی هستیم، یکی از افتخارات پروژه این است که حتی یک مهندس خارجی در این پروژه کار نکرده است،  طراحی، توسعه، ساخت و تولید با نیروهای ایرانی بوده و بالاترین سهم ایرانی را در پروژه ها داریم که ۷۶ درصد این پروژه ایرانی بوده است.

بودجه مصوب پروژه چقدر بود آقای مهندس؟

مبلغ مصوب بودجه این پروژه ۶۶۵  میلیون  دلار  بوده که با مناقصاتی که برگزار شد و با نوساناتی که انجام شد و سقف مصوبی که به پیمانکار دادیم ۵۸۵ میلیون بود که ۸۰ میلیون دلار کاهش داشتیم که ما در پروژه های بیع متقابل،  یکی از پروژه هایی بودیم که توانستیم ۸۰ میلیون دلار کم کنیم به جای زیاد کردن آن و همینطور در زمان اجرای پروژه کنترل هایی که انجام شد و با پیمانکاران کنترل کردیم انشاالله ۶۰ میلیون دلار دیگر کم می شود که فکر می کنیم نسبت به آن سقف،  بین ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون دلار کاهش داشته باشیم.

چطور پیمانکار پذیرفته این کاهش بودجه را؟

شرکت پرشیا چون به هر حال یک شرکت ایرانی است و هدف و آرمان آن توسعه ملی ایران است، نشان داده که  صرفا دنبال گرفتن هزینه و ایجاد سود نبوده و دنبال تمام کردن پروژه  و جلوافتادن کشور در بحث تولید میادین مشترک بوده و به همین دلیل واقعا همراهی و همکاری کرده و به اتفاق هزینه ها را کم کردیم؛ زمان های حفاری کم شد ، سعی شد از کالاهای ایرانی استفاده شود و  همه این دلایل باعث کاهش هزینه ها شد.

آقای باقرزاده در سالهای گذشته و با روند پیشرفت خوبی که پروژه یاران شمالی داشته خیلی ها از آن به عنوان نماد و سمبل کار ایرانی در حوزه بالادستی و توسعه میادین یاد کردند، سوالم این است که خودتان زمانی که داشت این طرح  اجرا می شد فکرمی کردید روزی بعنوان یک نماد و الگو ازتوانستن ایرانی مطرح شود؟

طبیعتا در ابتدا واقعا نمی توانستیم چنین تصوری داشته باشیم ، ولی می دانستیم که  در توان فنی  ایران هست، و تجربه مشابهی که قبلا روی  دکل های حفاری دریایی سحر( ۱و۲)  داشتیم این اتفاق افتاد، در دکل های سحر تنها شرکتی بودیم که به ایرانیان اعتماد کردیم و یه عده نیروی جوان را در دل دریا و مرز عربستان بردیم  و چاه زدیم و موفق بودیم.

این جا هم وقتی این شرایط را دیدم ، من شخصا ژست کارفرمایی را گذاشتم کنار و تیم را بردیم در مجموعه پیمانکار و هر هفته روزهای مشخص جلسه گذاشتیم،  بیش از ۱۹۰ مناقصه در این پروژه برگزار کردیم و این تعداد مناقصات و خرد کردن پروژه باعث شد زمین نخوریم و کنترل و مدیریتش سخت بود و نفر گذاشتیم هم ما و هم پرشیا، و همین رفتارها در نهایت باعث شد پیشرفت پروژه خیلی تسریع شود، تمام این ۱۹۰مناقصه همزمان کار می کردند، و الان خوشحالیم که همه جا از این پروژه اسم میبرند، ببینید در ۳۵ ماه توانستیم یک پروژه را به نفت برسانیم .

احتمالا مشکل تامین مالی نداشتید همین هم در تسریع پروژه اثر میگذاشت.

 

نخیر برعکس من یک نکته ای را بگویم ، ما حدود یک سال از ۹۲ تا ۹۳ اصلا نمی توانستیم پول به پیمانکار بدهیم و بخشی اعظم کارها بدلیل مشکلاتی که بانک کونلون چین ایجاد می کرد اصلا  پول پرداخت نمی کرد، همه پیمانکاران از کونلون باید می گرفتند که این خودش یک سازمان و یک روش پرداختی می خواست و سخت بود، پس اصلا ما شرایط آسانی در تامین مالی و در پرداخت پول نداشتیم برعکس خیلی هم مشکلات مختلف داشتیم

در روش کارسپاری به پیمانکاران روش خاصی را به کار گرفتید که باعث کوتاه شدن زمان اجرای پروژه شد؟؟

در واقع ما تلاش کردیم برخی رویکردها در سیستم پیمانکاری بر روند پیشرفت پروژه اثر منفی نگذارد، مثلا وقتی می دیدیم که واقعا پیمانکاری از عهده مسئولیت انجام کار بر نمی آید و این تاخیر ممکن است در فرآیند کل کار اثر منفی بگذارد و پیشرفت بقیه بخش ها را هم کند کند، شرکت را می گذاشتیم کنار یا مناقصه مجدد  برگزار می کردیم و به نفر بعدی کار را می دادیم، یا در بخش سرویس های حفاری که خیلی روی زمان اجرای پروژه ها تاثیر دارد کار را به دو شرکت پیمانکار می دادیم، یک رقابتی ایجاد کردیم که کدام بهتر و بدتر کار می کند و آن را انتخاب می کردیم، از ۲۰ تا چاه ۱۰ تا را به شرکت و ۱۰ چاه را به شرکت دیگر دادیم البته شرکت حفاری ما شرکت تدبیر بود و شرکت سیستر کمپانی  خودش را آورده بود،

این باعث شد رقابت بین شرکتها بوجود آید و این رقابت سالم باعث تسریع در روند اجرای پروژه و پایین آمدن قیمت شد، همه اینها باعث شد که تولید ۳۰ هزار بشکه را  در آبان سال ۹۵ شروع کردیم.

برنامه تولید برای فازهای بعدی چقدر است؟

توسعه میدان یاران در چارچوب قرار داد جدید قرار گرفته و کل پروژه یاران شمالی و جنوبی در چارچوب یک قرارداد قرار می گیرد و بین ۷۰ تا ۸۰ هزار بشکه افزایش تولید یاران را خواهیم داشت.

۲۵ هزار بشکه یاران جنوبی و ۳۰ هزار بشکه یاران شمالی است که ۵۵ هزار بشکه مجموع آن است و ۱۵ تا ۲۵ هزار بشکه  دیگر در طرح افزایش قرار دارد است، الان گروه هایی زیر نظر جناب آقای منوچهری معاونت توسعه شرکت ملی نفت تشکیل داده شده ست و هر هفته با پیمانکار مذاکرات در حال اجراست.

چون HOA در تاریخ ۱۳/۷/۱۳۹۵ امضا شده و قرار است این تفاهم تبدیل به قرار داد شود و اگر پیمانکار روش مناسبی برای ازدیاد برداشت اعلام کند، طرح افزایش تولید هم شروع خواهد شد.

 

آقای باقر زاده در این پروژه چالش یاد داشتید؟

بسیار زیاد و متنوع، در این پروژه گرد و خاک و ریزگردهای دردسرساز یکی از چالش های ما بود، یا به طور مثال  سیل و آب گرفتگی که اتفاق افتاد برای ما کم دردسر درست نکرد، شاید باورتان نشود حتی کودتای ترکیه هم برای ما دردسر درست کرد….

کودتای ترکیه ؟!! چه ربطی به توسعه میدان یاران  دارد؟

بله ، ظاهرا هم هیچ ارتباطی ندارد، اما به یک چالش برای ما تبدیل شد، داستان از این قرار بود که برای اینکه تولید زودتر انجام شود تمام شیرهای واحد بهره برداری را گفتیم پیمانکار هوایی بیاورد که از نظر زمانی یک هفته و تا ۱۰ روز طول میکشد ولی اگر قرار بود همین تجهیزات را از طریق  زمینی  بیاوریم با مشکلات گمرک و غیره حدود یک ماه ونیم تا ۲ ماه طول میکشید، پس به این نتیجه رسیدیم که از طریق ارسال هوایی این کار را انجام دهیم، حمل هوایی این محموله به وسیله خط هوایی ترکیه انجام می شد و درست در زمانی که محموله تجهیزات ما در فرودگاه استانبول بود، در این کشور کودتا شد، در حالی که قرار بود فردای آن روز به وسیله هواپیما به ایران منتقل شود…. شنیدن خبر کودتا در ترکیه و بسته شدن فرودگاه استانبول برای ما به معنای توقف اجرای پروژه بود هر چند فرودگاه استانبول باز شد و در نهایت محموله به دست ما رسید اما استرس و نگرانی ناشی از آن که بخشی از پروژه را با تاخیر مواجه می دیدیم در ابتدا خیلی برایمان نگران کننده بود./سرزمین انرژی

دیدگاه‌ ها

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. گزینه‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۶ساعت: ۱۸:۲۳۲۷۸ بازدید