سال رونق تولید
پنج شنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۸ EN

دشت آزادگان؛ یادآور حماسه یاران

     ساعت ۶ و ٣٠ صبح سوم مردادماه، هواپیما باند فرودگاه مهرآباد تهران را به مقصد اهواز ترک می کند. تصور نفس کشیدن در دمای حدود ۶٠ درجه اهواز، آن هم در نقطه صفر مرزی ایران و عراق، هنوز به اهواز نرسیده، سرم را داغ کرده است.

از آخرین سفرم به مناطق عملیاتی غرب کارون بیش از ٢ سال می گذرد. زمستان سال ٩٢ بود. دکل شماره ٢٠٩ سینوپک، چاه ارزیابی شماره ٢ میدان مشترک یادآوران را حفاری می کرد و در قالب طرح زودهنگام، روزانه ٢۵ هزار بشکه نفت از این میدان برداشت می شد. همزمان توسعه میدان مشترک آزادگان با تاخیرهای چند باره چینی ها و تذکر شرکت ملی نفت ایران به آنها برای شتاب در توسعه آزادگان شمالی و آزادگان جنوبی همراه بود و کمی آن سوتر در میدان یاران شمالی، هفت حلقه چاه تکمیل شده بود و مجری طرح از برنامه ریزی برای تحقق برداشت ٣٠ هزار بشکه نفت از این میدان در سال ٩۵ خبر می داد. آن زمان روزانه کمتر از ٨٠ هزار بشکه نفت از میدانهای آزادگان، یادآوران و یاران تولید می شد. اما امروز شرایط بسیار متفاوت شده است. یادآوران، هدفگذاری فاز نخست توسعه خود را که برداشت ٨۵ هزار بشکه نفت در روز بود پشت سر گذاشته است. آزادگان شمالی نیز به هدف فاز اول توسعه ای خود دست یافته و شمارش معکوس برای برداشت ٣٠ هزار بشکه ای از یاران شمالی نیز طبق وعده های داده شده، آغاز شده است.

آزادگان شمالی؛ نخستین میدان در مسیر بازدید

پرواز کمتر از یک ساعت به طول می انجامد. حالا به جز یکی از خبرنگاران که از پرواز جا مانده و قرار است با پرواز بعدی به ما ملحق شود، دیگر خبرنگاران، عکاسان و تصویربرداران رسانه ها اینجا هستند؛ فرودگاه اهواز. سه دستگاه خودروی ون برای انتقال همکاران رسانه ای درنظر گرفته شده است. ساعت ٨ نشده؛ گرمای هوا قابل تحمل است. ١٢٠ کیلومتر را طی می کنیم تا به سایت میدان مشترک آزادگان شمالی برسیم. کرامت بهبهانی، مجری طرح توسعه این میدان به استقبالمان می آید. طبق روال، دقایقی به اعلام توصیه های ایمنی می گذرد. بهبهانی همان ابتدا در جمع خبرنگاران می گوید: «امروز حدود ١٠٠ روز است که از به تولید رسیدن میدان مشترک آزادگان شمالی می گذرد و در این مدت، بیش از پنج میلیون بشکه نفت این میدان صادر شده است». درباره فاز دوم توسعه می پرسم. می گوید: «هنوز با شرکت سی ان پی سی آی در حال مذاکره ایم. آنها قرار است طرح پیشنهادی خود را ارائه کنند و شرکت ملی نفت ایران پس از بررسی این طرح پیشنهادی و نهایی شدن مذاکرات، تصمیم گیری خواهد کرد. اگر ادامه کار با پیمانکار چینی منتفی شود، این میدان برای توسعه در قالب مدل جدید قراردادی نفت معرفی می شود».

در محوطه طرح ایستاده ایم؛ زیر آفتاب سوزان اهواز. از برنامه ریزان بازدید می خواهیم برای ادامه سئوال و جوابها به محل سرپوشیده ای برویم. گرما طاقت فرسا شده است. چند دقیقه ایستادن در محوطه آزادگان شمالی، طاقتمان را طاق کرده است. به کارکنان مشغول فعالیت نگاه می کنم. کار می کنند. عرق می ریزند. لبخند می زنند. گلایه ای ندارند. آنها به این مصائب عادت کرده اند. نفتیها روی نفت تعصب دارند.

تولید بی وقفه در آزادگان شمالی

در واحد فرآورش میدان آزادگان شمالی هستیم. به سمت اتاق کنترل هدایت می شویم. بهبهانی پیش از ورود به اتاق کنترل، نیروگاه برق را که در سمت چپ خبرنگاران قرار دارد، نشان می دهد و می گوید: «به واسطه وجود این نیروگاه که هم از گازوئیل و هم از گاز تولیدی میدان تغذیه می کند، برداشت از میدان هیچگاه متوقف نخواهد شد؛ مگر برای تعمیرات دوره ای».

وارد اتاق کنترل می شویم. مانیتورهای متعددی که تصاویر مختلفی از زوایای میدان روی آنها ترسیم شده است، جلب توجه می کند. بهبهانی با بیان این که در راه اندازی این اتاق از پیشرفته ترین فناوریهای روز دنیا بهره گرفته شده است، ادامه می دهد: «همه اطلاعات چاه ها، اجزای مختلف CPF (واحد فرآورش) و … را  می توان در اینجا رصد کرد». نکته ای را با تاکید یادآور می شود: «در فاز نخست توسعه آزادگان شمالی، ۴٩ میلیون نفر ساعت کار بدون منجر به حادثه نقص عضو یا فوت ثبت شده است؛ کسانی که اهل فن هستند، ارزش این رکورد را می دانند».

مجری طرح توسعه میدان آزادگان شمالی به اهمیت فعالیتهای زیست محیطی این طرح با توجه به قرار گرفتن بخش عمده ای از میدان در تالاب هورالعظیم اشاره می کند و می گوید: «برای حفاری ۵٨ حلقه چاهی که در این طرح برنامه ریزی شده بود، ٢١ بستر چاه تعریف کردیم که این اقدام، علاوه بر مدنظر قراردادن ابعاد زیست محیطی، مدیریت چاه ها و عملیات را نیز آسانتر کرد». بهبهانی به عملکرد مالی طرح نیز اشاره می کند: «سقف Capex مصوب، ٢ میلیارد و ۵۵٠ میلیون دلار بود و کار با کمتر از این رقم اجرایی شد».

تداوم همکاری با چینی ها؛ آری یا نه؟

طرح توسعه میدان مشترک آزادگان شمالی در ٢ فاز تعریف شده و برای هر یک از فازها، تولید ٧۵ هزار بشکه در روز هدفگذاری شده است. بهبهانی از تحقق کامل برداشت ٧۵ هزار بشکه از میدان در فاز اول خبر می دهد و در پاسخ به این سئوال که آیا امکان تغییر هدفگذاری تولید در فاز دوم توسعه میدان وجود دارد؟، می گوید: «بستگی به نتایج مطالعات دارد». به گفته وی، آخرین رقم ذخایر درجای نفت آزادگان شمالی، ۵,۶٨ میلیارد بشکه است، اما مطالعات شرکت متن نشان دهنده افزایش حجم این ذخایر تا هفت میلیارد بشکه است و اگر این مطالعات قطعیت یابد، احتمال تغییر هدفگذاری تولید روزانه در فاز دوم وجود دارد.

وی عملکرد شرکت سی ان پی سی آی را در طرح توسعه آزادگان شمالی قابل قبول عنوان می کند و مجدد توضیح می دهد: «بر اساس قرارداد بیع متقابل فاز اول توسعه، پیمانکار فاز اول که شرکت سی ان پی سی آی است، برای فعالیت در فاز دوم نیز در اولویت است. در صورتی که طرح پیشنهادی این شرکت مطابق با منافع ملی کشورمان باشد، این همکاری در فاز دوم ادامه می یابد و در غیر اینصورت، ادامه همکاری منتفی است».

در پاسخ پرسشم که آیا تحریم در تسریع عملیات توسعه این میدان نقش داشته است؟، می گوید: «الحمدلله که تحریمها رفع شد، اما ما همان موقع نیز کار خود را پیش می بردیم. به طور مثال، تحریم را دور زدیم و دستگاه آنالایزر گاز مورد نیاز را وارد کردیم». در عین حال بر این واقعیت تاکید می کند که رفع تحریمها، جو بازار را عوض کرد و این تغییر فضا منجر به رقابت آزادانه تر و کاهش هزینه ها شد که نمونه آن را در کاهش هزینه های حفاری چاه ها دیدیم.

عکس یادگاری در کنار هورالعظیم

کارمان در آزادگان شمالی تمام شده است. مقصد بعدی، بازدید از دکل NDC ١١١ حفاری شمال در میدان آزادگان جنوبی است. در حال خروج از سایت آزادگان شمالی هستیم که متوجه می شویم گویا نماینده دشت آزادگان و فرماندار هویزه نیز به این طرح توسعه ای آمده اند!

در مسیر به سمت موقعیت حفاری در آزادگان جنوبی، در کنار هورالعظیم توقف می کنیم. گرما بیداد می کند. کوروش رضازاده، سرپرست HSE شرکت مهندسی و توسعه نفت در جمع خبرنگاران، از رعایت کامل اصول زیست محیطی در طرحهای توسعه ای میدانهای غرب کارون خبر می دهد و می گوید: بخش عمده ای از میدان آزادگان شمالی در تالاب هورالعظیم واقع شده و از این رو مسائل زیست محیطی این تالاب به طور جدی در دستور کار شرکت متن قرار دارد. رضازاده اگرچه ابراز خرسندی می کند که با بارندگیهای شدید ماههای ابتدایی سال تالاب هورالعظیم احیا شد و جان دوباره ای گرفت، در عین حال یادآور می شود: «ورود پرفشار آب به دلیل حجم بارندگیها و به دنبال آن بازشدن دریچه ها به سمت تالاب مشکلاتی را نیز برای طرح ایجاد کرد که به خوبی مدیریت شد». بچه ها با هورالعظیم عکس یادگاری می گیرند.

رضازاده ادامه می دهد: «شرکت متن به منظور حفظ وضع محیط و کنترل آلایندگیهای ناشی از طرحهای توسعه ای غرب کارون در محدوده ای به وسعت بیش از ۶۵٨ هزار هکتار به طور مستمر فعالیتهای پایش و احیای هور را با اقداماتی مانند ساخت آبراهه، ساخت پل و پاکسازیهای مستمر در دست اجرا دارد».

مهمانان ناخوانده در منطقه عملیاتی

سوار ون ها می شویم و مسیر ادامه می یابد. حالا روبروی دکل NDC ١١١ شرکت حفاری شمال قرار گرفته ایم. دستورعملهای ایمنی را گوشزد می کنند و به لباس و کلاه ایمنی تجهیز می شویم. وحید ساطعی، سرپرست حفاری میدان آزادگان جنوبی به جمعمان می آید و می گوید: «دکلی که هم اکنون پیش روی شما قرار دارد، دکل NDC ١١١ شرکت حفاری شمال است که در حال حفاری توصیفی چاه شماره ٢ میدان آزادگان جنوبی برای توصیف لایه گدوان میدان است. آزادگان جنوبی از چهار لایه مخزنی مشتمل بر لایه های سروک، کژدمی، گدوان و فهلیان برخوردار است که در این چاه، تا لایه گدوان ٧ پیش رفته ایم و به زودی چاه تکمیل می شود».

خبرنگاری می پرسد: «این چاه تولیدی هم می شود؟». ساطعی می گوید: «بله. لایه گدوان ۵ تولیدی است». ادامه می دهد: «حفاری ١٨۵ حلقه چاه برای  فاز اول توسعه میدان آزادگان جنوبی برنامه ریزی شده است که از این میان پنج چاه توصیفی است و البته در آینده تولیدی می شوند». می گوید: «حدود ۴٠ چاه آماده تولید است و قرار است تولید به صورت پلکانی افزایش یابد».

اجازه رفتن روی دکل را نمی دهند. می گویند دکل در حال کار است و اصول ایمنی ایجاب می کند روی دکل نرویم. دلاورمردان نفت در این آفتاب سوزان روی دکل مشغول فعالیتند، اما آفتاب امان ما را بریده است. با این حال اصرار می کنیم در صورت امکان، لحظاتی روی دکل برویم. سروصدایی به گوش می رسد؛ از دکل به سمت صدا رو برمی گردانیم. نماینده دشت آزادگان و فرماندار هویزه که ساعتی پیش در طرح آزادگان شمالی بودند، حالا باز همزمان با ما به موقعیت حفاری چاه توصیفی شماره ٢ آزادگان جنوبی آمده اند. آقای نماینده خود را به جمع خبرنگاران می رساند. وی با صدایی بلندتر از حد معمول، خواهان اشتغالزایی بیشتر برای بومیان منطقه در طرحهای توسعه ای صنعت نفت است! صداهای پراکنده ای به گوش می رسد. یکی از خبرنگاران زیرلب می گوید: شما به عنوان نماینده و فرماندار، چه کاری برای اشتغال جوانان منطقه کرده اید؟! همراهی از پیش اعلام نشده و یکباره نماینده و فرماندار با خبرنگاران، جای سئوال دارد. همهمه زیاد است. به سمت خودروها می رویم. بهتر بگویم از گرما به خودروها پناه می بریم. مقصد بعدی، میدان یاران شمالی است.

پیمانکار ایرانی طرح، گل کاشت

به طرح می رسیم. آفتاب سوزان ظهر غرب کارون یکه تازی می کند؛ کارکنان اما با هرم این آفتاب عجین شده اند. آرش باقرزاده، مجری طرح توسعه میدان یاران شمالی و علیرضا علیخانی، سرپرست طرح توسعه یاران شمالی در شرکت توسعه نفت و گاز پرشیا (پیمانکار طرح) در جمعمان قرار گرفته اند. صدای باقرزاده به سختی به گوش می رسد: «هدف از توسعه میدان یاران شمالی، برداشت روزانه ٣٠ هزار بشکه نفت از این میدان است. به این منظور ٢٠ حلقه چاه تولیدی حفاری شده. در یکی دوسال اول، طرح پیشرفت آنچنانی نداشت اما در دو سال و نیم اخیر، پیمانکار طرح پیشرفت عملکرد مطلوبی داشته است به طوری که طرح در سال ٩٣ از ٣١,۵ درصد پیشرفت و در سال ٩۴ از ۴٢ درصد پیشرفت برخوردار شد». وی پیشرفت کنونی طرح را ٨٩ درصد عنوان می کند و ادامه می دهد: «پیش بینی می کنیم با تکمیل بخش نفت میدان، برداشت روزانه ٣٠ هزار بشکه نفت، شهریورماه امسال محقق شود؛ بخش گاز نیز پاییز امسال تکمیل می شود». به گفته وی، هم اکنون هزار و ٧٠٠ نفر در این طرح مشغول فعالیتند؛ طرحی که کار احداث خطوط لوله، خط لوله صادراتی، حفاری چاه ها و … تکمیل و شمارش معکوس برای برداشت ٣٠ هزار بشکه نفت از آن آغاز شده است.

باقرزاده در پاسخ به پرسشم مبنی بر این که پس از تحقق برداشت ٣٠ هزار بشکه ای، آیا فعالیتهای توسعه ای در یاران شمالی ادامه می یابد یا خیر؟، می گوید: «مطالعات ما حاکی از آن است که احتمال برداشت روزانه ١٠ هزار بشکه نفت از بخش جنوبی میدان یاران شمالی وجود دارد و در صورت نهایی شدن مطالعات، پیمانکار ایرانی طرح (شرکت توسعه نفت و گاز پرشیا) کار توسعه را ادامه می دهد. می پرسم: امسال قرارداد می بندید؟ می گوید: در صورت نهایی شدن مطالعات، تلاش می کنیم امسال قرارداد ببندیم و پیش بینی می کنیم یکسال پس از قرارداد، برداشت ١٠ هزار بشکه دیگر نفت از این میدان فراهم شود.

علیخانی، صحبتهای مجری طرح را اینگونه ادامه می دهد: تولید نهایی هدفگذاری شده، ٣٠ هزار بشکه در روز است؛ اما تولید زودهنگام به میزان کمتر از چهار هزار و ۵٠٠ بشکه در روز از بهمن ٩١ آغاز و تاکنون ١,۴ میلیون بشکه نفت از این میدان برداشت شده است.

قدردانی نماینده مجلس از تلاشهای وزارت نفت

پس از این گفتگو، همراه با مجری، گشتی در محوطه طرح می زنیم. نه در نگاه مجری طرح و نه در هیبت کارکنان، اثری از خستگی و استیصال از این گرمای حدود ۵٠ درجه دیده نمی شود. نفتیها روی نفت تعصب دارند. یکی از کارکنان می گوید: «امروز هوا خوب است. خدارو شکر خیلی گرم نیست»! باز هم نماینده و فرماندار را می بینیم؛ آنها هم در یارانند! مقصد آخر، میدان یادآوران است. راه میفتیم. یادآوران از آزادگان و یاران فاصله دارد و درست در نقطه صفر مرزی واقع شده است. مسیر، فرصت مغتنمی برای انتقال خبرهای باقیمانده است.

حدود سه بعدازظهر به کمپ یادآوران می رسیم. هادی نظرپور، مجری طرح توسعه میدان یادآوران که از صبح امروز و در جریان بازدیدها، همراهیمان کرده است، حال به عنوان میزبان به استقبالمان می آید. خسته ایم و در این شرایط، هیچ چیز مثل وقفه ای که برای صرف ناهار در نظر گرفته شده، برایمان خوشایند نیست. نیم ساعت بعد، اعلام می شود قرار است نشستی خبری برای آقایان نماینده و فرماندار برگزار شود. قاسم ساعدی، نماینده مردم دشت آزادگان در خانه ملت و عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی و سعید کعبی، سرپرست فرمانداری هویزه در انتظار جمع شدن خبرنگارانند. پس از صحبتهای کرامت بهبهانی، مجری طرح توسعه میدان آزادگان شمالی، نماینده کمیسیون انرژی مجلس شروع به صحبت می کند. «از وزارت نفت و بویژه شرکت ملی نفت ایران به دلیل پیشبرد اجرای طرحهای توسعه ای میدانهای مشترک غرب کارون قدردانی می کنیم. میدانهای مشترک دارای اهمیت بسیار در ابعاد منطقه ای و ملی برای کشور هستند و امیدواریم با ادامه روند اجرای طرحهای توسعه ای این میدانها، کشورمان بتواند در رقابت با عراق عملکرد موفقی داشته باشد»؛ این را ساعدی می گوید در حالی که اثری از عصبانیت ظهر در چهره اش نیست..

یکساعتی فرصت داریم تا شروع نشست خبری با حضور مجریان طرحهای توسعه ای غرب کارون. در اتاقهای کمپ مستقر می شویم. فرصت کوتاهی فراهم شده برای ادای نماز، نوشیدن یک چای داغ و تنظیم خبر. یکساعت مانند باد می گذرد. فراخوانده می شویم. نشست خبری تا دقایقی دیگر آغاز می شود.

خبرهای خوب غرب کارون

میرکاوه موسوی حسینی، مدیر برنامه ریزی و کنترل پروژه شرکت متن، کرامت بهبهانی، مجری طرح توسعه میدان آزادگان شمالی، سیدمحمود مرعشی، مجری طرح توسعه میدان آزادگان جنوبی، هادی نظرپور، مجری طرح توسعه یادآوران و مجید نجاریان، مسئول برنامه ریزی این طرح توسعه ای، آرش باقرزاده، مجری طرح توسعه میدان یاران شمالی و سیروس آقاجری، مجری طرح ساخت تلنبه خانه غرب کارون و امیدیه و افزایش ظرفیت انتقال نفت میدانهای غرب کارون، افراد حاضر در نشست خبری هستند. برخی از خبرها و توضیحات مرتبط با آن، از صبح تاکنون درگفتگو با مجریان طرحها در جریان بازدیدها اعلام شده و اکنون فرصت مناسبی است تا مطالب به صورت مشروح و منسجم جمع بندی شود. خبرهای خوبی می شنویم:

بخشی از افزایش پلکانی برداشت نفت از آزادگان جنوبی امسال محقق می شود و برداشت کنونی حدود ۵٠ هزار بشکه ای میدان طی دو مرحله و تا پیش از پایان سال، به ١١٠ هزار بشکه می رسد.

هم اکنون روزانه ١٠٠ هزار بشکه، یعنی ١۵ هزار بشکه بیشتر از هدفگذاری فاز نخست توسعه یادآوران، از این میدان برداشت می شود.

برداشت نفت از یاران شمالی تا شهریورماه امسال به ٣٠ هزار بشکه می رسد.

برداشت ٧۵ هزار بشکه ای از آزادگان شمالی تداوم می یابد و به زودی تکلیف فاز دوم توسعه این میدان تعیین می شود و همگام با این رونق برداشت در غرب کارون، تلنبه خانه و خطوط انتقال نیز آماده می شوند.

اکنون روزانه حدود ٢٠٠ هزار بشکه نفت خام از میدانهای آزادگان شمالی، آزادگان جنوبی، یادآوران و یاران شمالی برداشت می شود و این رقم تا پایان سال به بیش از ٣٠٠ هزار بشکه می رسد.

نجاریان که در طرح توسعه یادآوران فعالیت می کند، با بیان این که میدانهای یاران و آزادگان با مجنون عراق مشترکند و میدان یادآوران با میدان سندباد عراق، ادامه می دهد: «اگر مجموع میدانهای مشترک غرب کارون را درنظر بگیریم، برداشت ایران از این میدانها، همین الان با عراق برابری می کند».

آری؛ میدانهای مشترک روی ریل توسعه قرار دارند. نشست خبری امروز یک پیام دارد: اولویت بخشی به میدانهای مشترک نتیجه داده است.

قلب نفت امروز در غرب کارون می تپد. دشت آزادگان، از دیروز تا امروز صحنه افتخار آفرینی مردان این سرزمین است. کارکنان نفت در آفتاب سوزان این روزها در نقطه صفر مرزی ایران و عراق، در پارس جنوبی، روی سکوهای نفتی در قلب خلیج فارس، در مناطق عملیاتی شرق، غرب، زاگرس جنوبی، در شمال شرق، در آبهای عمیق خزر و هر جا که ردی از ذخایر هیدروکربوری است در تلاشند و به دور از حاشیه ها برای اعتلای ایران اسلامی فعالیت می کنند. حقوقهایشان نجومی نیست، با این حال به مذاق بسیاری خوش نمی آید. سالهاست کسی از آنها نمی پرسد که زیر آفتاب ۶٠ درجه اهواز یا روی سکوهای بی همهمه و تنهای خلیج فارس چگونه روز را به شب می رسانید؟ آنها باید تنها به این سئوال جواب دهند: «تولید چه شد؟ از رقیب عقب نمانیم». البته نفتیها جواب می دهند؛ حتی اگر کسی نپرسد، روزی هزار بار با خود مرور می کنند: «نباید از رقیب عقب بمانیم». نفتیها روی نفت تعصب دارند؛ حتی حالا که معلوم نیست چرا ترکش حقوقهای نجومی، جای آنان که خروار خروار خورده اند و پس نداده اند، گریبانگیر اینان شده و با هزار ترفند و توجیه، حقوقهایشان را نشانه رفته است. ساعت از ٢٣ گذشته است. خرسند از این که از این گرمای بی رحم نجات می یابیم، اهواز را به سمت تهران ترک می کنیم. آفتاب برای بسیاری از مردان نفت، فردا باز در غرب کارون طلوع می کند.

منبع: شانا

دیدگاه‌ ها

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. گزینه‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱۱ مرداد ۱۳۹۵ساعت: ۱۶:۵۰۸۲۷ بازدید